فرصت ها و تهدیدهای به کار گیری روش های تشخیصی

دکتر علیرضا رادپور

- روزنامه سپید  - 1395/09/22

-         رشد علم وتکنولوژی در علوم مختلف هر روز شتاب بیشتری می‌گیرد، علوم پزشکی هم از این قاعده مستثنی نیست. در زمان‌های نه چندان دور، وجود دستگاه ECG یا سونکیت و اکوگاردیوگرافی و سونوگرافی و... در یک شهرستان یا یک بیمارستان، بسیار به چشم می‌آمد واغلب در صدر توجهات مردم ومسئولین بود. امروزه این وسایل در اغلب مراکز دولتی وخصوصی با کیفیت مناسب و به راحتی در دسترس است، واین مسئله مرهون پیشرفت تکنولوژی است که دسترسی به آن را آسان کرده است،همین سیر پیش رونده در نیروهای تخصصی پزشکی هم که لازمه استفاده این تکنولوزی‌های جدید وبه روز است، دیده می‌شود. نحوه استفاده از ابزار و روش‌های تشخیصی بر اساس ضوابط آموزشی ومقرارت و قوانین بالا دستی و.... تعیین می‌شود. ابزار تشخیص وسایل و تجهیزاتی هستند که پزشک در بررسی و تشخیص بیماری شخصا از آن استفاده می‌کند مانند فشار سنج، گوشی پزشکی و غیره ... و استفاده از یک یا چند ابزار تشخیصی توسط پزشک، مستلزم دریافت هزینه اضافی از بیمار نیست. روش‌های تشخیصی، ابزارهایی هستند که توسط افراد متخصص و مجرب به‌کار گرفته می‌شوند و دارای کد مشخص، تعریف مشخص و تعرفه مشخص هستند و انجام آن مستلزم پرداخت هزینه جدا از هزینه ویزیت پزشک معالج و از طرف پزشک معالج درخواست می‌شود. مانند تست‌های آزمایشگاهی، پاتولوژی، رادیولوژی، سونوگرافی، CT ، MRI و ... .

       
در روش‌های تشخیصی فرد یا پزشک انجام دهنده علاوه بر آگاهی فنی در استفاده از وسیله تشخیصی، از نظر علمی هم آگاهی وسیعی از بیماری‌ها و راه‌های تشخیصی و... دارد و آگاهی فنی وعلمی همگام با هم در حال پیشرفت هستند واین در حالی است که استفاده کننده از ابزار تشخیصی، به اندازه استفاده از آن برای بررسی دقیق‌تر و کمک به بررسی بالینی دانش فنی نیاز دارند. در سیر زمان ممکن است به علت سرعت پیشرفت تکنولوژی، دسترسی به برخی روش‌ها آسان شود و به عنوان ابزار تشخیصی به‌کار رود ولی نمی‌توان یک روش تشخیصی را با یک ابزار تشخیصی تنزل داد چون پشتوانه علمی وصلاحیت حرفه‌ای پشتوانه محکمی برای روش‌های تشخیصی است.

       
هر یک ازروش‌ها می‌تواند در شرایطی به عنوان ابزار یا روش تشخیصی باشد، مثل اکوکاردیوگرافی یا سونوگرافی امروزه دستگاه های اکو و... به‌صورت پرتابل و.. دردسترس هستند (نکته مهم نحوه استفاده از ابزار و روش تشخیصی به‌صورت علمی و قانونی است.)

       
آنچه می‌تواند بین ابزار و روش تشخیصی مرزبندی شود، انجام دهنده ودانش فنی اوست. مسلما بین انجام اکوکاردیوگرافی با دستگاه پرتابل به عنوان ابزار تشخیصی و انجام اکو با دستگاه پیشرفته و توسط فلوشیپ اکو، تفاوت فاحشی است. هر کدام از اینها در جایگاه خود ارزشمند هستند. باید از فرصت ایجاد شده ناشی از پیشرفت تکنولوژی، حداکثر استفاده را برد و با به‌کار گیری ابزار جدید با تعریف علمی و به صورت قانومند به پزشکان کمک کرد و درعین حال جهت حفظ وصیانت از روش‌های تشخیصی جهت ارتقا روش‌های تشخیصی و سلامت مردم همت گماشت.

       
یکی از موارد چالش برانگیز ماه‌های اخیر، سونوگرافی همکاران زنان است. سونوگرافی به عنوان ابزار تشخیصی برای همکاران زنان شناخته شده است که با توجه به عدم نظارت کافی و سایر عوامل به وسیله ای برای کسب درآمد تبدیل شد وهمراه با پدیده شوم خودارجاعی است. یعنی از سونوگرافی که یک ابزار تشخیصی برای آنان است، به عنوان روش تشخیصی، بدون داشتن دانش فنی و ضوابط علمی مربوطه، استفاده می‌شود.

       
ورود به حیطه روش تشخیصی، بدون دانش فنی وعلمی لازم و کمرنگ شدن مرزبندی بین ابزار و روش‌های تشخیصی، تنها کمکی به سلامت مردم و بهبود روش‌های تشخیصی نمی‌کند، بلکه سبب دامن زدن به تداخل بین رشته ای ،تهدید سلامت مردم واقتصاد سلامت می‌شود.