پیش نویس آیین اخلاق انجمن رادیولوژی ایران

پیش نویس آیین اخلاق انجمن رادیولوژی ایران- ویرایش دوم

به نام خدا
ویرایش دوم
پیش نویس آیین اخلاق انجمن رادیولوژی ایران *
Draft of Ethical Code of Iranian Society of Radiology - 2nd edition

پیش درآمد
این آیین چارچوبی برای آشنایی بیش تر با حقوق و وظایف اخلاقی(1) وهمچنین تنظیم حقوق ومسئولیت هاي حرفه ای رادیولوژیست ها در برابربیماران ، همکاران، سایر حرفه مندان پزشکی و اجتماع است.
رادیولوژیست ایرانی،فردی مسئول،پاسخگو،متعهد و پیشرو در ارائه خدمات تشخیصی و درمانی است وضمن تعهد به کمک در نیل انسان ها به سلامت وآرامش جسمی،روحی، اجتماعی و معنوی ، به رعایت کرامت انسانی(2) و حقوق اساسی گیرندگان و ارائه کنندگان خدمات نیزپایبند و معتقد است در کنار حرمت بیمار،باید شان و منزلت رادیولوژیست نیز ملحوظ گردد.
اصول اساسی رفتارحرفه ای مانند: نوع دوستی، ایثار و عفو و گذشت،نیکوکاری، پاکدامنی، راستگویی، سودمندی(3)، زیان نرساندن(4)، احترام به حق اختیار(5)،عدالت(6) و انصاف(7)،رازپوشی، وفاداری و قدرشناسی که در عین انطباق با ارزش های ملی و مذهبی ایرانیان،جنبه فراملی نیزدارند و جهان شمول هستند، همواره مبنای فعالیت و تصمیم گیری رادیولوژیست خواهد بود.
در این متن منظور از،آیین  "آیین اخلاق انجمن رادیولوژی ایران" ، بیمار "شامل کلیه مراجعین به موسسات و مراکزو بیمارستان ها اعم ازافراد سالم، بیمار و همراه ایشان" ،  رادیولوژیست "رادیولوژیست ها و سایر حرفه مندان رشته رادیولوژی و افراد تحت سرپرستی ایشان" است.
منظور ازاخلاق دراین آيين " وفاداري و رعایت باید ها و نباید و ارزش‌ها و هنجارهاي موجه در مقام اعمال حرفه" است.
الف- حقوق بیمار
1- برخورداری مطلوب از خدمات رادیولوژی حق بیمار است.
- این خدمات باید شایسته کرامت،شان و جایگاه انسان،با احترام به ارزش ها و اعتقادات افراد و بدون پیش داوری،تبعیض ناروا (اعم از قومی،باور سیاسی،فرهنگی،مذهبی، جنسیتی ) و یا بر پایه نوع بیماری(واگیر و غیر واگیر و...) باشد .
 - با توجه ویژه به بیماران اورژانس،سالمندان،بانوان باردار،کودکان،بیماران روانی و زندانیان همراه باشد.
 - بر پایه دانش روز و منطبق بر استاندارد های کشوری و بهترین شواهد علمی و تکنولوژی برتر باشد.
2- بیمار باید به نحو متعارف و به میزان کافی و قابل درک در مورد روش تشخیصی- درمانی مورد نظرآگاه شود و به انجام آن رضایت آگاهانه(8) دهد.این رضایت می تواند ضمنی،شفاهی یا کتبی باشد ولی برای تمامی اقدامهای تهاجمی یا مواردی که نیاز به تزریق وجود دارد،رضایت کتبی باید گرفته شود.
    این آگاهی باید حداقل  شامل این موارد باشد:
- آیین  اخلاق انجمن رادیولوژی ایران که باید در مکان مناسب و در معرض دید بیمارباشد.
- بیان فواید و زیان های احتمالی و نقاط قوت و ضعف روش مورد نظر.
- اعلام ضوابط پذیرش،هزینه های قطعی و احتمالی،نحوه و زمان دریافت نتایج.
- بیان نام و سمت  فرد ارائه کننده خدمت.
 3-   حق اختیار بیمار محترم شمرده شود مگر در مواردی که رعایت آن موجب آسیب دیدن بیمار یا اشتباه در تشخیص و درمان نادرست شود.
 - بیمار حق دارد فرد یا موسسه ارائه کننده خدمت و همچنین نوع خدمت را انتخاب کند.
 - بیمار حق دارد تا از شرکت در پژوهش درمانی یا غیر درمانی خودداری نماید. این تصمیم بيمار نبايد تاثيري در تداوم و نحوه ارائه  خدمت به وی  داشته باشد.
 - بیمار حق دارد به کلیه یافته های تشخیصی- درمانی مربوط به خود دسترسی داشته باشد و تصویر آن را دریافت نماید. حداقل مدت نگاهداری مدارک به صورت الکترونیک یا کاغذی 12 ماه از زمان انجام خدمت خواهد بود.
- در مواردی که بیمار ظرفیت(9) و اهلیت تصمیم گیری ندارد، خواسته سرپرست یا جانشین قانونی(10) محترم شمرده خواهد شد.
 4- حریم خصوصی(11) بیمارباید محترم شمرده شود و رازپوشی(12) حرفه ای درمورد او اعمال شود.
 - بیمارباید پیشاپیش درباب مواردی که به واسطه تصریح درقوانین یا درخواست مقام های قضایی،رعایت سلامت و منافع بیمار یا جامعه یا به دلیل قرارداد های بیمه ای و معاینات استخدامی،معاینات و بررسی های پزشکی قانونی وامثال آن ،رعایت رازپوشی مطلق ، ممکن نیست، آگاهی یابد.
 - بیمار حق دارد که به تنهایی معاینه شود و در صورتی که بخواهد و از نظرعملی مقدور باشد، فرد معتمد  دیگری نیز در اتاق معاینه حضور یابد.این مورد بویژه در باب معاینه بیمار توسط فرد غیر هم جنس و در مورد معاینه کودکان اهمیت ویژه ای دارد.
 5- بیمار حق دارد به پیشنهاد ها و انتقادها و شکایت های او،رسیدگی و مسئولانه و در فاصله زمانی معقول پاسخدهی شود.
ب- انتظارات از بیمار
1-  بیان صادقانه اطلاعات مربوط به خود اعم از مشخصات شناسنامه ای ، سن واقعی،تاریخچه بیماری های قبلی و فعلی بویژه بیماری های قابل سرایت،دارو های مصرفی و حساسیت های دارویی.
2-  برخورد توام با ادب ،احترام و صمیمیت و رعایت نظم در محیط انجام خدمت رادیولوژی و اعلام بموقع عدم امکان حضور در وقت تعیین شده .
3- همکاری شایسته با رادیولوژیست بویژه درباب  رعایت نمودن دستورهای پزشکی  و آمادگی های قبل از بررسی.
4- پرداخت هزينه هاي خدمات ارائه شده.
5- رعایت بهداشت فردی در محیط  و پرهیز از آسیب رساندن به تجهیزات موسسه تصویر برداری
پ - وظایف رادیولوژیست
1-  پاسداشت کرامت انسانی بیماران و همکاران و قدر شناسی نسبت به استادان و پیش کسوتان، ارائه خدمت توام با مهربانی و پرهیز از شرکت در هر نوع فرآیند غیر انسانی تشخیصی- درمانی که توام با تحقیر،توهین و جنایت علیه بشریت است و پرهیز از هرنوع اقدام تشخیصی – درمانی که در آن ، نمی تواند مستقلا و بر اساس ضروریات حرفه رادیولوژی تصمیم گیری نماید.
2- پایبندی به تعهدات حرفه ای و سعی در اصلاح و جبران خطای خود و همکاران . خطا یا ناتوانی احتمالی همکار باید ابتدا به نحو محرمانه و محترمانه با خود او در میان گذاشته شود و اگر خطا یا ناتوانی تداوم یافت  و موجب آسیب دیدن بیماران و خدشه دار شدن حیثیت حرفه رادیولوژی شد، موضوع به طور محرمانه به انجمن رادیولوژی ایران و سازمان نظام پزشکی اطلاع داده شود.   
3-  آگاهی نسبت به احكام شرعي پزشكي مورد نيازو مربوط به رشته خود ورعایت آن.
4-  آگاهی نسبت به قوانين و مقررات پزشكي  و در موارد نياز اقدام لازم را در جهت بازنگري و اصلاح يا تدوين قوانين و مقررات جديد .
5-احترام به حقوق بيماران، همکاران و ساير حرفه‌مندان سلامت و به ويژه  حريم خصوصي و حق رازپوشی بيماران .
6-  تعهد به آموزش مداوم و به روز كردن دانش و مهارت خود و کارکنان و در دسترس بيماران وهمکاران قرار دادن اطلاعات مورد نياز و مشورت با همکاران در مواقع لزوم.
7-  پرهیز از هر نوع رابطه عاطفی غیر متعارف با بیمار.
8-  پرهیز از هر نوع ارتباط مالی آشکار یا پنهان با سایر مراکز و پزشکان و شرکت های داروئی که شائبه تعارض منافع(13) در آن باشد،از قبیل  فروش سهام موسسه به سایر پزشکان به قصد ترغیب ایشان برای ارجاع بیماران ، خودداری از هرنوع دریافت یا پرداخت پول و هدیه مگر برای انجام خدمت تشخیصی- درمانی  و اگر رادیولوژیست، ناخواسته در چنین موقعیت هایی گرفتار شد،ضمن آشکار سازی آن ، بايد همیشه منفعت و سلامت بیمار را بر منافع شخصی مقدم شمارد.
9- استفاده از وسايل و تجهيزات  وفناوري هاي مناسب و تامین و تضمین ایمنی بیماران و همکاران بویژه محافظت در برابر اشعه در محل ارائه خدمت.
10-  پرهیز از مداخله در فرآیند های تشخیصی- درمانی سایر همکاران بویژه پرهیز ازاظهار نظر در مواردی که خارج از حیطه تخصصی رادیولوژی است یا اظهار نظر بر علیه روش های تشخیصی – درمانی سایر همکاران.
11- خودداری از هر نوع تبلیغ تجاری اعم ازدیداری،شنیداری ،رسانه ای ،از طریق اینترنت یا به هر روش دیگری که حاوی مطالب غیر واقعی،با بکار بردن عناوین مجعول یا غیر آکادمیک،یا به قصد افزایش تعداد بیمار با القای وعده های فریبنده و مانند آن، نظیرتخفیف بی مورد به قصد جلب غیر منصفانه بیمار،ادعای دارا بودن بهترین و دقیقترین دستگاه و...، مگر در چارچوب ضوابط انجمن رادیولوژی ایران و سازمان نظام پزشکی.
12-  در مواردي كه يافته تشخيصي ،نشانگرلزوم مداخله فوري براي نجات جان بيمار يا پيشگيري از آسيب جدي به وي است،راديولو‍ ژیست موظف است به قيد فوريت  موضوع را به بيمار و پزشك درمانگر اطلاع دهد و در هیچ صورت بيمار را به حال خود رها نكند.
13- پرهیز از هر نوع اقدام تشخیصی و درمانی بیهوده (Futile) یا اقداماتی که زیان احتمالی آن بیش از منافع مورد نظر باشد ،چه به درخواست بیمار و چه به درخواست سایر همکاران یا دستور مقام های اجرایی.
14- رعایت حقوق و مزایای کارکنان تحت سرپرستی از جمله حقوق مربوط به کار با اشعه و قوانین کارو تامین اجتماعی.
15- تلاش به منظور عدم تحميل هزينه هاي غير ضروري به بيماران .
16- همکاري ومشارکت  داوطلبانه اعضاي حرفه  در شرايط بحراني ومواقع اضطراری که  جامعه به وجود آنان نيازمند باشد.
ت- حقوق رادیولوژیست
1-  حق برخورداری از احترام،امنیت شغلی و تامین مالی ،زندگی متناسب با سطح تحصیلات و نوع خدمتی که ارائه   می دهد،زیر پوشش "بیمه مسئولیت حرفه ای بدون قید و شرط(14)" بودن و بهره مندی از آسایش و استراحت متناسب با میزان خدمت روزانه،ماهانه و سالانه  که شایسته شان یک رادیولوژیست باشد.
2-  حق برخورداري از ايمني قضايي و عدم محکومیت کیفری  زماني كه ناخواسته و بدون قصور و تقصير، بيمار دچار آسيب مي شود ،مستفاد از قاعده فقهي احسان  .بدیهی است هرنوع عارضه و آسیب وارده  به انسان ها شایسته بررسی و ریشه یابی علت و جلوگیری از تکرار آن می باشد.
3-حق امتناع از ارائه خدمت به بیمار غیر اورژانس که با رفتارتهاجمی وناسازگارانه خود موجب بی نظمی و اختلال در خدمت حرفه ای می شود و به خود یا سایرین آسیب می رساند.
رادیولوژیست ها،عضویت در انجمن رادیولوژی ایران را افتخاری بزرگ محسوب می کنند واین آیین،سند و تعهدی است که اعضای این انجمن ،با شكرگزاري از نعمت بزرگ توانایی خدمت به بيماران ، آن را آزادانه و آگاهانه تدوین نموده اند وبدان پایبند هستند و تخطی ازوظايف مندرج در  آن را بر اساس آیین نامه انضباطی انجمن رادیولوژی ایران حسب مورد شایسته توبیخ،تعلیق یا اخراج از انجمن رادیولوژی ایران می دانند.

*این پیش نویس به پیشنهاد رئیس وقت  انجمن رادیولوژی ایران آقای دکتر عبدالرسول صداقت و پیرو ابلاغ شماره 293/88 مورخه 11/08/1388 ایشان ، توسط دکتر مرتضی اشرفی – رادیولوژیست و کارشناس ارشد حقوق ( مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران )  با بهره گیری از مقالات مرتبط ،منشور حقوق بیمار در ایران، منشور حقوق ارائه کنندگان خدمات سلامت درمرکزآموزشی درمانی شهیدمطهری- دانشگاه علوم پزشکی ایران       Declaration of Professional Responsibility(AMA)       
The Code of Ethics of the American College of Radiology
و بهره گرفتن از دیدگاهای ارزشمند استادان و همکاران گرامی (به ترتیب حروف الفبا) آقای دکتر کیارش آرامش، خانم دکتر فریبا اصغری، آقای دکتر حسن جورابچی، آقای دکتر علی حجازی، آقای دکتر مجید رضا خلج زاده، آقای دکتر محسن رضائی، خانم مریم سحاب، آقای دکتر احسان شمسی کوشکی و  آقای دکتر جواد هاشمی  تدوین و اصلاح شده است، هرچند متضمن و در راستای تمامی دیدگاه های آن بزرگواران نیست.
انجمن رادیولوژی ایران همچنان از هرگونه دیدگاه  اصلاحی و انتقادی در باب  این پیش نویس استقبال می نماید.
  


1. Ethical
2. Human dignity
3. Beneficence
4. Non maleficence
5. Respect for Autonomy
6. Justice
7. Fairness
8. Informed consent
9. Capacity
10. Next of kin
11. Privacy
12. Confidentiality
13. Conflicts of interests
14. Unconditional professional liability insurance